De grote Joseph van Anneloes Timmerije

Verdwenen woorden

1De grote JosephIn 2006 zat ik in de jury toen Anneloes Timmerije voor haar verhalenbundel ‘Zwartzuur’ de Vrouw & Kultuur DebuutPrijs ontving. Ik was onder de indruk van haar onvergetelijke personages en haar sterke verhalen. Wat had die vrouw een gevoel voor het juiste woord op de juiste plaats. Haar zinnen klopten, in trefzekere taal wist ze een sfeer neer te zetten die je kon voelen. En dat voor een debutante! Natuurlijk, ze had schrijfervaring, maar een goed verhaal schrijven is wel even andere koek dan non-fictie schrijven.

Daarna werd het stil. Ze werkte aan een roman en nam er de tijd voor. In april van dit jaar was hij er dan: ‘De grote Joseph’. Ademloos hield ik hem in mijn handen. Een roman is een heel ander genre dan een verhaal. In een verhaal heeft de schrijver weinig ruimte en moet met een afgepast aantal woorden zijn personages tot leven wekken, het verhaal op spanning brengen en afronden. In een roman moet een schrijver lang de spanningsboog vast zien te houden en naast de hoofdlijn zijlijnen uitzetten en alle touwtjes in handen houden. Heeft Timmerije dat in huis?

Op de dag dat Lila Becks vijfentwintig wordt, verdwijnt haar moeder Carine. Carine is veearts op de Veluwe. Ze is in de Berry in Frankrijk geboren en opgegroeid. Dochter Lila heeft het dorp op de Veluwe ingeruild voor Amsterdam en werkt voor de Maatschappij tot Behoud van het Woord. Ze zoekt naar verdwenen woorden.

Als Carine ‘terecht’ is, ontdekt Lila dat haar moeder veel geheimen met zich meedroeg. Een aantal weet ze in Nederland te ontraadselen, maar om de hele waarheid te achterhalen, zoekt ze in Frankrijk Carines broer Joseph op. Hij is degene die Lila als klein kind verloste uit haar Babylonische spraakverwarring toen ze Franse en Nederlandse woorden niet uit elkaar kon houden. Nu is Joseph degene die worstelt met de taal. Sinds een beroerte, bijna twintig jaar geleden, praat hij onverstaanbaar. Langzaam maar zeker weet Lila Joseph wat begrijpelijke woorden te ontlokken en langzaam maar zeker komt ze erachter waarom Carine haar familie heeft verlaten.

Timmerije kiest voor een rustig tempo. Het duurt en duurt voor de geheimen gestalte krijgen. Timmerije houdt je vast met haar prachtige taal en met haar personages van wie je gaat houden: Carine die er een duistere hobby op na hield, Joseph aan wie een gewelddadig kantje zit, vriendin Evi met wie Lila opgroeide, soeur Élodie bij wie Carine naar school ging en natuurlijk de schattige Duitse herderpup Hugo. Je voelt Timmerijes liefde voor dieren, die ook al vorm kreeg in ‘Zwartzuur’. En zonder dat je het in de gaten hebt, sleurt een lawine van onthullingen en gebeurtenissen je mee naar het onafwendbare einde.

Soepel switcht het verhaal in de tijd. Hoofdstukken in Frankrijk bij Joseph wisselen af met hoofdstukken in Nederland na Carines verdwijning. En aan het einde van de roman wisselen de hoofdstukken na Lila’s terugkeer zich af met de laatste gebeurtenissen in Frankrijk. De verschillende tijdslijnen verlenen de roman grote spanning. Hoe zit dat met Carines verdwijning? Wat is er gebeurd in Frankrijk?

‘De grote Joseph’ gaat over wat er allemaal mis kan gaan in het contact tussen mensen en Timmerije symboliseert dat met woorden die verdwenen, woorden die niet gezegd kunnen worden en woorden die nooit gezegd zijn. En natuurlijk gaat het over nog zoveel meer: een liefdevolle moeder-dochterrelatie, verlies, allesverterend verdriet.

Op de laatste pagina vervloek ik Timmerije. En als ik het boek dichtsla, kan ik niets anders doen dan haar prijzen. Ze had me zo bij de kladden, dat de tranen in mijn ogen stonden.

Ja, Timmerije is geslaagd voor de meesterproef. Ook met ‘De grote Joseph’ heeft ze een prachtig boek afgeleverd.

Anneloes Timmerije | De grote Joseph | Augustus (nu Atlas-Contact) | 2010 |
isbn 9789045704142 | € 18.90
Share