De leesroute van Marijn Sikken

Marijn Sikken (c) Irwan Droog

Marijn Sikken (c) Irwan Droog

Marijn Sikken (Utrecht, 1990) studeerde aan de Schrijversvakschool in Amsterdam. In 2011 won ze zowel de jury- als de publieksprijs van de schrijfwedstrijd Write Now! Haar korte verhalen verschenen onder meer in Tirade en De Optimist, waar ze inmiddels zelf redactielid van is.
Sikken schreef columns over het leven met reuma voor onder meer Youth-R-Well.com, de online community voor jonge reumapatiënten. Daarnaast schrijft ze voor de website Literair Nederland. Onlangs verscheen haar debuutroman Probeer om te keren.

Door welk boek ben je een ‘echte lezer’ geworden (d.w.z. ben je van lezen gaan houden)?
’Ik vrees dat ik hier geen eenduidig antwoord op kan geven, omdat ik al lees zo lang als ik me kan herinneren. Als kind gaf mijn tante mij iedere verjaardag een boek, dat was haar vaste cadeau, ook de rest van het jaar schonken mijn ouders mij allerlei leesvoer – een jeugd later ben ik nog steeds een groot fan van de woordgrappen en humor in Donald Duck (“Harry Muesli en De ontdekking van de zemel”). Ook durf ik wel te beweren dat ik het enige kind in de klas was dat blij was wanneer dinsdags de biebbus het parkeerterrein van de Albert Heijn opreed. Vanaf de middelbare school werd lezen steeds belangrijker. Ik herinner me een lerares die Holes voorlas aan onze vreselijk drukke klas en hoe heerlijk ik dat vond – misschien las ze het in vertaling, dat weet ik niet meer, maar het boek van Louis Sachar kan ik me nog uitstekend herinneren.
Een boek dat als een mokerslag aankwam was ook De vaders van de gedachte van Nanne Tepper. En natuurlijk Red ons, Maria Montanelli van Herman Koch.

Welk boek is belangrijk (geweest) voor je schrijverschap?
Red ons, Maria Montanelli las ik toen ik vijftien was en boos – net als de verteller van het verhaal. Kochs romandebuut deed me de macht van woorden inzien, hoe je dingen er een plek door kunt geven, maar ook hoe je er anderen mee kan vermaken, want Red ons is heel scherp en grappig. Toen ik het voor de eerste keer las, dacht ik: ‘Dat wil ik ook.’ En dat, schrijven dus, ben ik vanaf dat moment (serieuzer) gaan doen. Of ik daarmee ooit in de buurt kom van deze roman weet ik niet, maar een mens kan dromen.

Welk boek heeft je leven veranderd?
Beminde van Toni Morrison, een roman die mij jaarlijks opnieuw betovert: toevallig viel de herlezing vroeg dit jaar en nu zit mijn hoofd vol met de donkere magie die Morrison in haar meesterwerk heeft gestopt, haar lyrische stijl en observatievermogen en alle personages die diep in mijn hart zitten – Sethe, Baby Suggs, Halle, Paul D, Denver, Beminde, zelfs Here Boy (de hond). Wat Beminde zo bijzonder maakt, is dat het meerdere grote thema’s uit het leven behandelt: angst en overlevingsdrang, de rassenkwestie en het slavernijverleden van Amerika, moederliefde en het onmogelijke doen om je kinderen te redden… Deze thema’s zijn heel organisch verwerkt in een prachtig verteld magisch-realistisch verhaal over een huis waarin het spookt.
Lezen is voor mij altijd in eerste instantie vermaak geweest, later pas kwam de rest: zoeken naar kunde (hoe pakt de schrijver dit aan, hoe is hij of zij daarin geslaagd en hoe zou dat anders kunnen?) en lessen in medemenselijkheid. Die laatste zijn het grootste wonder van het lezen. Dat letters op papier ervoor kunnen zorgen dat je nadenkt over anderen en hoe je in de wereld staat, doet wat mij betreft niet onder voor de ontdekking van vuur of – ik noem maar wat – de uitvinding van de fiets. Morrison geeft me als geen ander inkijk in een wereld die ik niet ken en doet dat bovendien zonder een belerende toon aan te slaan. O en lees:

‘Dit is geen verhaal om verder te vertellen.
Daar bij het water achter nr. 124 gaan haar voetsporen af en aan, af en aan. Ze zijn zo vertrouwd. Mocht een kind of een volwassene zijn voeten in de sporen zetten, dan passen ze. Stap er weer uit en ze verdwijnen alsof er nooit iemand gelopen heeft.’

Prachtig, toch?

Welk boek ligt er op je nachtkastje?
Momenteel ben ik bezig in Too much happiness van Alice Munro. Ik mag steeds een verhaal per keer lezen van mezelf, dan moet ik iets anders gaan doen, omdat ik bang ben dat ik anders de volledige impact van het betreffende verhaal tenietdoe. Wat ik sterk vind is dat in veel verhalen van Munro de afloop helemaal niet onvoorspelbaar is, maar dat stoort niet. In ‘Fiction’ herkent een vrouw zichzelf in een verhaal, ze zoekt de schrijver op en natuurlijk blijft verlossing uit. Munro’s manier van schrijven, haar toon, maakt dat het toch verrast.

Hoe zou je jouw leesroute (ontwikkeling als lezer) gedurende je leven beschrijven?
Zie eerste vraag. De ‘klassieken’ hebben niet in mijn opvoeding hebben gezeten, nu haal ik dat in, maar wel in mijn eigen tempo. Ik ben ook niet te beroerd om toe te geven dat het tussen mij en Madame Bovary nooit wat zal worden.
Daarnaast ben ik een vrij emotionele lezer in die zin dat ik graag ergens in mee ga en dat bij vlagen belangrijker vind dan stijl. Zo is The lovely bones van Alice Sebold niet erg interessant op gebied van taal en structuur, maar ik heb mijn oogbollen uit mijn kassen gehuild en dat is ook wat waard. De Hunger Games-trilogie van Suzanne Collins is eveneens niet geniaal geschreven maar wel retespannend. Op het eind gebeurde er iets waar ik enorm kwaad om werd. Ik kan sowieso heel kwaad worden om boeken, vooral als ze teleurstellen. Toch is het merendeel van mijn favoriete boeken – de verhalen van Salinger, werk van Marlen Haushofer en Flannery O’Connor, Toni Morrison, Coetzee – allemaal aan te duiden als Serieuze Literatuur.
Misschien is de grootste ontwikkeling in mijn lezen wel de hoeveelheid. Ik word echt onrustig als ik niets te lezen heb.

Welk boek ‘reist met je mee’?
Red ons Maria, Montanelli uiteraard. Maar ook Nine stories van J.D. Salinger. Mijn lievelingsverhaal, ‘Pretty mouth and green my eyes’, komt iedere keer heel hard binnen: dat punt dat Arthur terugbelt en zegt dat Joanie net is thuisgekomen – wat een pijn! En dan die details, het felle witte haar in het lamplicht, etc. Nog een favoriet: Winesburg, Ohio van Sherwoord Anderson. Ik wil ooit ook zoiets doen, een caleidoscoop van een gemeenschap, een echte mozaïek met mededogen en grandeur en heerlijke overdrijving. Eerst nog even groeien.

Welk boek/welke schrijver ontbreekt nog in jouw leesroute?
Zoals ik al zei moet ik nog zoveel klassiekers lezen dat het een beetje gênant is om deze vraag te beantwoorden. Tegelijkertijd bevind ik me in een wereld met een eindeloze stoet aan boekpresentaties (die ik mega-gezellig vind) en zoveel vers uitgekomen romans/bundels (waarnaar ik allemaal uitkijk) dat ik tegenwoordig op dergelijke feestjes maar gewoon zeg: ‘Van harte gefeliciteerd, ik weet niet wanneer ik eraan toe kom.’

Tekst: Frank Hockx

Website van Marijn Sikken

Share