De thuiskomst van Anna Enquist

De thuiskomstAnna Enquist
De thuiskomst
De Arbeiderspers, 2005

De nieuwste roman van Anna Enquist, De thuiskomst, is op een andere manier en moeizamer tot stand gekomen dan haar eerdere romans Het meesterstuk en Het geheim. Ze liep al jaren met het onderwerp voor dit verhaal in haar hoofd, maar nadat haar dochter in 2001 verongelukte, kon ze zich er niet toe zetten om een structuur voor een boek te bedenken. Gedichten heeft ze wel geschreven, inmiddels gepubliceerd in De tussentijd, die allemaal over rouw gingen. Haar concentratievermogen was echter zo slecht dat ze geen strak plan kon bedenken voor een roman. Precies op het juiste moment kreeg ze van collega-schrijver Marcel Möring de tip om gewoon te gaan zitten schrijven zonder een uitgedachte structuur. Dat heeft ze gedaan en het resultaat is een fascinerend verhaal over de achttiende-eeuwse ontdekkingsreiziger James Cook, haar beste roman tot nu toe.

De thuiskomst is ook Enquists eerste historische roman maar net als in haar eerdere hedendaagse romans gaat het haar om de gevoelens en levensvragen waar mensen mee worstelen. Ze beschrijft het leven van James Cook vanuit het perspectief van diens vrouw Elizabeth. Over deze vrouw is weinig bekend, behalve dat zij moeder is van zes kinderen die zij allen overleefd heeft, dus dat geeft een schrijver veel vrijheid, die Anna Enquist ten volle benut. Zij verdiept er zich in hoe het voor Elizabeth moet zijn geweest om er altijd alleen voor te staan en een huishouden draaiende te houden, terwijl haar man op een van zijn wereldreizen was. Ook tijdens de bevallingen en later het verlies van haar kinderen is James vaak afwezig. Via Elizabeths gedachten krijgt de lezer een duidelijk beeld van haar leven.
Daarnaast komen de avonturen van James Cook tot de lezer via zijn verhalen bij thuiskomst en later via zijn scheepsjournalen. Enquist beschrijft zeer boeiend wat er allemaal komt kijken bij zo’n expeditie: de voorbereidingen, de sociale verplichtingen van de kringen waarin Cook zich begaf, de wetenschappelijke publicaties. De twee werelden van Elizabeth en James komen zo op een mooie manier samen in deze roman.

Over James Cook en zijn wereldreizen is natuurlijk veel bekend dankzij de vele historische publicaties over zijn leven en werk. Hij heeft talloze stukken land in kaart gebracht en is bijvoorbeeld de ontdekker van Nieuw-Zeeland. Ook bestreed hij op succesvolle wijze scheurbuik en hij werd in 1779 vermoord op Hawaï. Deze gegevens zijn terug te vinden in de roman, maar daaromheen heeft Enquist een aantal zaken verzonnen. Zo heeft zij James een onzeker karakter gegeven en een bijzondere interpretatie van zijn dood in het boek opgenomen. Er zullen beslist Cook-kenners zijn die hierover gaan vallen, maar voor de gewone lezer heeft Enquist deze historische figuur, de tijd waarin hij leefde en met name zijn vrouw Elizabeth op een bijzondere manier tot leven weten te wekken.

Anna Enquist | De thuiskomst | 416 pagina’s, De Arbeiderspers, 2005 | ISBN 90 295 6258 7, € 19,95

Share