Het duister dat ons scheidt van Renate Dorrestein

Het duister dat ons scheidtRenate Dorrestein
Het duister dat ons scheidt
Contact, 2003

Renate Dorrestein verstaat als geen ander de kunst van het vermaken van de lezer. Ook in haar nieuwste roman Het duister dat ons scheidt slaagt ze daar weer in. Ze zet een aannemelijke en aantrekkelijke setting neer met interessante personages in wiens leven je onmiddellijk gelooft. Dit keer gaat het om een moeder en dochter die samen met de Luco’s, twee vriendelijke mannen, de oude, krakende pastorie bewonen, waar alle kinderen van het dorp graag komen spelen. Zoals wel vaker in de boeken van Dorrestein raakt hun vredige leventje ontwricht door een onverwachte gebeurtenis. Vanaf dat moment neemt zij de lezer mee in een meeslepend verhaal.

Het verhaal is strak gestructureerd. Het is opgedeeld in drie delen; in deel I is de hoofdpersoon, Loes, zes jaar, in deel II twaalf jaar en in deel III achttien jaar oud. Daarnaast heeft het boek 26 hoofdstukken met elk een letter van het alfabet in de titel. Je vraagt je even af of dit niet te veel van het goede is, maar het wordt al snel duidelijk dat de structuur aansluit bij de inhoud. Het hoofdpersonage blijkt namelijk dyslectisch te zijn en juist dit gegeven is de katalysator voor de verschrikkelijke gebeurtenissen die volgen. Loes’ dyslexie is de eerste stap naar haar status van buitenbeentje. Belangrijker nog is de veroordeling van Loes’ moeder voor een onbegrijpelijke moord. Onvermijdelijk wordt Loes het mikpunt van de wrede pesterijen van haar vroegere vriendinnen.
Hiervan wordt verslag gedaan in deel I, dat geheel is geschreven in een ‘wij’perspectief, een soort collectieve stem van de zesjarige kinderen uit de nieuwbouwwijken, met wie Loes bevriend is. Dit perspectief versterkt Loes’ eenzaamheid, met name wanneer ‘het collectief’ zich tegen haar keert. Briljant is de eenvoudige maar genadeloze kinderblik die dit perspectief kenmerkt; het leven van de brave gezinnetjes in de burgerlijke nieuwbouwwijken wordt op een meedogenloze wijze neergezet.

Net als veel van Dorresteins boeken gaat Het duister dat ons scheidt over het (onterechte) schuldgevoel, dat een immense impact heeft op iemands levensloop. In het tweede en derde deel laat Dorrestein het ‘wij’perspectief varen en komt de focus bij Loes te liggen. Hierdoor krijgen we inzicht in haar psyche en met name in de werking van haar schuldgevoel. In het tweede deel vindt er bovendien een verandering van setting plaats; als Loes’ moeder vervroegd vrijkomt, blijkt de situatie in het dorp voor hen onhoudbaar en besluiten zij en de Luco’s te verhuizen naar een Schots eilandje. Daar komt Loes te midden van een nieuwe vriendengroep tot het inzicht dat de wereld blijkbaar niet vergaat als je uit de gunst raakt. In het laatste deel ontdekt ze bovendien dat haar schuld aan de gebeurtenissen heel anders ligt dan ze altijd gedacht heeft. Het blijkt ook dat volwassenen hun eigen motieven hadden om te liegen. Voor leeskringen kan het uitpluizen van de verschillende schuldgevoelens en motieven van de personages een leuke bezigheid zijn.

In een interview met Marion Florusse in Elegance zegt Dorrestein gefascineerd te zijn door de veerkracht van de mens en diens mysterieuze vermogen om zelfs onder de meest gruwelijke omstandigheden overeind te blijven. Ze wil eigenlijk met haar boeken zeggen “dat je altijd mens blijft, ook onder onmenselijke omstandigheden”. Naast vermaken wil ze de lezer dus blijkbaar ook, samen met haar personages, tot een bepaald inzicht laten komen. Dat inzicht zie je als lezer al wat langer aankomen, maar de ontknoping over wat er in de nacht van de moord twaalf jaar geleden is gebeurd, absoluut niet. Loes’ geheugen heeft zich opgeworpen als haar beschermer en met haar blijft de lezer tot het laatste moment in onwetendheid. Geen happy ending in deze nieuwste van Dorrestein maar wel de hoopvolle mogelijkheid van een nieuwe wending in het leven.

“We waren bijna allemaal geboren in de enige nieuwbouwwijk van een ingedut dorp, dat allang van de kaart zou zijn verdwenen als het niemandsland tussen sloot en snelweg geen toplokatie voor projectontwikkelaars was geweest …
We wisten destijds nog niet hoe dat ging, geboren worden. We beseften nog niet wat daar allemaal bij kwam kijken, of wat de gevolgen konden zijn. We waren er gewoon opeens, tot vreugde van onze ouders.”
Het duister dat ons scheidt, p.14/15

banner-Schrijversdossier-terug-naar-Renate-Dorrestein

Share