Lezen over leeskringen 
Er verschijnen met regelmaat romans waarin een leesclub of literatuurkring centraal staat. Ze variëren van feelgood romannetjes tot intertekstuele literatuur.
Enkele voorbeelden:
(bij sommige boeken kan via de cover doorgeklikt worden naar een korte bespreking)
 De leesclub
van Elizabeth Noble
|
 De Jane Austen Leesclub
van Karen Joy Fowler
|
 Lolita lezen in Teheran van Azar Nafisi
|
 De Dante Club
van Matthew Pearl
|
 De literaire kring
van Marjolijn Februari
|
|
De Jane Austen Leesclub
van Karen Joy FowlerCargo, Amsterdam, 2004. ISBN 90 234 1675 9. € 18,90
In Nederland is de Amerikaanse Karen Joy Fowler nog niet zo bekend, maar wellicht brengt haar vijfde roman De Jane Austen Leesclub daar verandering in. Het is namelijk een heel leuk boek dat strak gestructureerd is rond zes personages die zes maanden achterelkaar de zes romans van Jane Austen lezen en bespreken. Eén per keer. Elke bijeenkomst is een ander personage de gastvrouw of -heer van de leesclub. Van haar of hem komen we dan door middel van terugblikken meer te weten.
De schrijfster is goed in het doseren van haar ingrediënten die bestaan uit die terugblikken op de keerpunten in de levens van de personages, het bespreken van de romans van Austen, het beschrijven van de interieurs en drankjes en hapjes die de leesclub nuttigt en de onderlinge verhoudingen tussen de personages. Sommige van hen kennen elkaar al lang en sommigen zijn nieuwkomer in het gezelschap, zoals de enige man onder hen. Dat gegeven, samen met de diversiteit in leeftijd, maakt het tot een gevarieerd geheel.
De hedendaagse levens worden door Fowler bovendien knap in verband gebracht met elk van de zes besproken Austenromans. De thema's en verhoudingen die bij Austen een rol speelden, blijken nog altijd actueel. Het is ook grappig hoe zij laat zien dat wat de leesclubleden in een roman of personage van Austen zien, vaak gekleurd is door hun eigen ervaringen en leven. Overigens heeft de auteur achterin haar boek niet alleen discussievragen bij, maar ook een samenvatting van die zes Austenromans opgenomen. Maar zelfs zonder kennis van de inhoud van die romans is De Jane Austen Leesclub goed te lezen en dus zeker niet alleen voor leeskringleden en Austenfans een aanrader.
De literaire kring
van Marjolijn Februari, Prometheus, 2007
De schrijfster Marjolijn Februari heeft haar boek De literaire kring opgebouwd als een gezellig verhaal waarin de auteur halverwege het boek iets strenger tegen de lezer begint te worden en aan het eind is het boek dan ook niet meer zo gezellig. Februari heeft duidelijk meer dan alleen een leuk verhaal willen vertellen. Als ethica, juriste en columniste van de Volkskrant kennen we haar van haar pittige meningen over allerlei (maatschappelijke) kwesties. En in een radio-interview met Mieke Spaans van Desmet Live zegt Februari over haar boek: “Als je een pamflet wilt schrijven en je iets wilt zeggen, moet je eerst zorgen dat mensen verleid worden om binnen te komen, dus moet je taarten voor ze bakken […] en dat heb ik ook gedaan dus dat zuigt je wel naar binnen…”.
De literaire kring is dan ook een lekker leesboek, luchtig geschreven met een serieus onderwerp. Uitgangspunt is een waargebeurd glycerineschandaal in de jaren '90 waarbij 80 Haïtiaanse kinderen overleden door een vergiftigd bestanddeel in een hoestdrank, dat was geleverd door een Nederlands bedrijf. In vijf delen beschrijft Februari het leven in een dorp waar zo'n schandaal zich jaren geleden afspeelde. De spanning wordt in het verhaal gebracht met de komst van schrijfster Ruth Ackermann, dochter van de verantwoordelijke directeur van het bedrijf dat de glycerine leverde. Zij heeft veel succes met haar roman De zomer van de linnen schoenen waarin ze de geschiedenis van haar psychose beschrijft, en de plaatselijke boekhandelaar probeert haar te strikken voor een lezing in haar geboortedorp.
Een van de hoofdpersonen is Teresa Pelikaan, een oud-klasgenote van Ruth. Zij is de dochter van Randolf Pelikaan, de oprichter van de literaire kring, waar de notabelen van het dorp lid van zijn, voornamelijk vanwege het sociale netwerk. Teresa's man John is sinds kort ook lid van de kring. In de kring worden serieuze literaire werken gelezen en besproken en de vraag dringt zich op of ze het chicklit-achtige boek van hun vroegere dorpsgenote Ruth Ackermann wel of niet moeten gaan lezen. Het is wat vreemd dat het kennelijk veel weerstand oproept. Teresa's oud-klasgenoot Victor, die als journalist werkzaam is, duikt ook plotseling op in het dorp en vertelt Teresa over het glycerineschandaal. En langzaam worden andere relaties duidelijk.
Februari roept de vraag op hoe cultuur en beschaving met elkaar samenhangen. Hangen ze eigenlijk wel samen? De leeskringleden pretenderen beschaafde mensen te zijn. Randolf Pelikaans vaste overtuiging is "vroeg of laat wordt ieder mens met verantwoordelijkheidsgevoel lid van een literaire kring" (p. 16). Juist deze opvatting krijgt later in het verhaal een enorme (en wrange) lading.
Februari weet Teresa en enkele andere personages, zoals de vrijgezelle huisvriend Lucius, op een onderhoudende wijze en geloofwaardig neer te zetten. Ze schrijft haar verhaal met veel ironie en humor en wisselt dit af met filosofische gedachten over verantwoordelijkheid, schuld(gevoel) en onverschilligheid. Eerder publiceerde Februari al enkele boeken, maar dit is haar eerste klassieke roman. Het werd onverwacht maar terecht een bestseller in de boekenweek.