Interview met Paolo Cognetti: “Schrijven is voor mij als fotograferen.”

Cognetti, Paolo - (c) Jacandra van den Broek 2017

Cognetti, Paolo – (c) Jacandra van den Broek

 

Bij het verschijnen van zijn roman De acht bergen sprak ik met de Italiaanse auteur Paolo Cognetti voor Lees Magazine. Hij schreef met De acht bergen een mooi, ontroerend verhaal over de vriendschap tussen de twee jongens, Pietro en Bruno. Zij hebben een verschillende achtergrond maar beleven gezamenlijk hun zomers, al spelend, werkend en wandelend, in de bergen van Noord-Italië. Als volwassen mannen delen ze, ieder op hun eigen manier, hun zoektocht naar geluk. Pietro is een ‘wereldreiziger’ en Bruno verlaat nooit de berg van zijn (en Pietro’s) jeugd. Ik had een gesprek met hen over vriendschap, eenzaamheid en onze plek in het universum.

Hieronder enkele fragmenten, het hele interview kan gelezen worden op Lees Magazine.

Zou een deel van het succes van De acht bergen verklaard kunnen worden doordat het verhaal een nostalgisch gevoel oproept van ‘going back to nature’? En hoe vermijd je als auteur dan dat de lezer de bergen alleen maar romantiseert en als een clichétegenhanger van de stad ziet?

Er is in onze maatschappij wel zo’n nostalgie gaande waarbij de natuur verheerlijkt wordt. Misschien draagt dat inderdaad bij aan de populariteit van mijn boek, ik weet het niet. Er zit denk ik ook iets universeels in Bruno’s gevoelens voor de bergen zodat men die bij wijze van spreken in China net zo goed kan begrijpen als in Italië.
Ik heb wel geprobeerd om het cliché te vermijden. Ik heb het in het boek om die reden niet over ‘natuur’, want zoals Bruno zegt is dat een nietszeggende, vage term. Ik noem het, net als Bruno, de bergen, de rivier, de bossen, het meer, allemaal dingen die een concreet beeld oproepen en die je om je heen ziet als je er middenin staat. Dingen die je misschien niet ziet als je vanuit de stad met een romantische bril op aan de bergen denkt. Voor mij is het geen cliché want ik woon daar zelf, het is mijn leven.

Een andere verklaring voor het succes kan misschien gevonden worden in het feit dat de roman gaat over een vriendschap tussen twee mannen. Het is daarmee een tegenhanger van de succesvolle boeken over vrouwenvriendschappen zoals die van Elena Ferrante.

Je kunt zeggen dat er behoefte is aan authentieke relaties in de literatuur en mijn roman is een verhaal over een grootse vriendschap. Het thema van vriendschap was eigenlijk een beetje een vergeten onderwerp geworden in onze literatuur, we schrijven veel over familie, bijvoorbeeld liefdesrelaties en relaties tussen ouder en kind. Maar vriendschap was vergeten geraakt terwijl het een belangrijk thema was in onze klassieke literatuur.
Ikzelf geef sterk de voorkeur aan vriendschap boven familie in mijn leven. Misschien juist wel omdat in Italië een groot familiegevoel de norm is. Ik krijg het nogal benauwd van familie, terwijl vriendschap me een gevoel van vrijheid geeft. En mannenvriendschappen zijn erg belangrijk voor mij. Ik heb vriendschappen nodig om me ergens geworteld en thuis te voelen.

Wil dat zeggen dat de vriendschap tussen Pietro en Bruno gebaseerd is op je eigen ervaringen met vriendschap? Wat maakt hun vriendschap zo bijzonder?

Dat klopt. Hun levens zijn compleet tegenovergesteld aan elkaar, maar hun karakters zijn nagenoeg hetzelfde. Soms lijken ze wel één en dezelfde persoon te zijn. Het zijn allebei heel gevoelige jongens en ze begrijpen elkaar zonder te praten. Maar hun lot verschilt, omdat ze op een andere plaats geboren zijn: de een is een stadsjongen en de ander een jongen van de bergen, de een krijgt daardoor wel onderwijs, de ander niet. Daar hebben ze niet voor gekozen maar het bepaalt wel dat de één een reiziger is en de ander altijd op dezelfde plaats blijft.

Hun verhaal deed me soms ook aan ‘Brokeback Mountain’ van Annie Proulx denken. Is er misschien ook sprake van andere gevoelens dan vriendschap tussen Pietro en Bruno?

Grappig dat je dat zegt, ik hou erg van ‘Brokeback Mountain’ en ik heb mijn verhaal geschreven met het idee dat Pietro verliefd zou kunnen zijn op Bruno. Er zijn scénes waarin ze lichamelijk contact hebben, zoals toen ze als jongens in bed lagen, of samen op de motor zaten. Pietro zegt dan ook dat hij gelukkig is. Dus misschien is Pietro’s geheim zijn liefde voor Bruno, maar ik weet het niet zeker. Ik laat het graag aan de verbeelding van de lezer over.

Eenzaamheid is een belangrijk thema in het verhaal. Is het in dat verband een bewuste keuze om geen moderne communicatiemiddelen in het verhaal te laten voorkomen?

Enerzijds heb ik de mobiele telefoons om esthetische redenen uit het boek gelaten. Het geeft een mooier, opgeruimder beeld. Anderzijds is het ook een statement over dat thema. Ik denk dat we tegenwoordig te angstig zijn voor eenzaamheid. Mensen zijn geobsedeerd door communicatie. Mensen van mijn leeftijd en jonger denken dat ze niet kunnen leven zonder hun telefoon en internetconnectie, zelfs niet voor een paar dagen. Maar volgens mij is het belangrijk om juist wel een tijdje alleen met jezelf te kunnen zijn. Het vraagt om een ander soort concentratie. Het doet me pijn aan het hart om te zien dat we onze relatie met eenzaamheid aan het kwijt raken zijn.

Romans als deze confronteren je als lezer met je eigen (onbeduidende) plaats in het universum. Is dat een onderwerp dat je bezighoudt?

Ja, je plek vinden in de wereld heeft me altijd beziggehouden. Je hebt mensen die sinds hun geboorte weten waar ze thuishoren. Maar ik ben het soort mens voor wie dat een zoektocht was. Ik denk dat ik die plek nu gevonden heb. Het is een plek waar je het gevoel hebt dat je kunt groeien en waar je iets kunt opbouwen dat belangrijk voor je is. Ik heb jarenlang in de bergen gewoond zonder daar te wortelen, zonder iets op te bouwen. Op een dag ben ik daar mee begonnen en vond ik die plek.

 

Lees hier verder>>>

 

Share