Komt een paard de kroeg binnen van David Grossman

Komt een paard de kroeg binnenTitel: Komt een paard de kroeg binnen
Auteur: David Grossman
Vertaling: Ruben Verhasselt
Uitgever: Cossee
Jaartal: april 2015
Aantal pagina's: 240

BoekensalonHebbanGoodreads

four-half-stars
In een zaaltje op een industrieterrein ten noorden van Tel Aviv staat de kleine, bebrilde stand-upcomedian Dov Grinstein op het toneel. Elke keer dat het hem niet lukt het publiek aan het lachen te krijgen, slaat hij zichzelf schrikbarend hard in het gezicht. Als het publiek begint te morren, spreekt een kleine vrouw de zaal toe vanaf de eerste rij.

Zij leerde Dov kennen als kind: toen was hij een beetje vreemd, maar hij was de enige die haar niet pestte. Door haar verhaal neemt Dovs optreden een persoonlijke wending. Hij vertelt over zijn vader Chezkel (kapper en handelaar in namaak-Levi’s) en moeder Sara (kampoverlevende), en zegt dat hij vroeger op zijn handen liep om zijn droevige moeder aan het lachen te krijgen.

Het publiek wil moppen, maar Dov gaat verder met zijn eigen levensverhaal. Als tiener werd hij op een dag weggeroepen uit het premilitaire trainingskamp, omdat een van zijn ouders was overleden. Niemand vertelde hem wie er dood was, en tijdens de rit naar Jeruzalem bedenkt hij van wie hij het erger zou vinden. Hij zet plusjes en minnetjes achter zijn vader en zijn moeder en vindt zichzelf daarom een klootzak. Daar krijgt hij wel applaus voor, van de laatste drie mensen in de zaal.
Discussietips
  1. Er is geen hoofdstukindeling of enige andere houvast in de vorm van witregels of onderbrekingen in Komt een paard de kroeg binnen. Hoe heb je deze doorlopende structuur ervaren?
  2. Welke functie heeft de kleine vrouw in het publiek die Dovele ook van vroeger kent?
  3. Het publiek kan de voorstelling van Dovele maar matig waarderen, er blijft slechts een handjevol mensen tot het einde zitten. Als jij in de zaal had gezeten, tot wanneer was jij dan blijven zitten, en waarom?
  4. Op welke wijze wordt de thematiek van het bevrijdende van het bekijken van dingen vanuit een ander perspectief uitgewerkt?
  5. De oude jeugdvriend is de verteller van het verhaal, maar het grootste deel van de roman is een directe weergave van Dovele’s woorden. Welke functie heeft de extra vertellerslaag?
  6. Welke van de door Dovele vertelde grappen vind je het grappigst en welke het minst? Waarom? Om welke soort grappen lacht het publiek in het boek het hardst? Hoe verklaar je dat?
  7. Arjen Fortuin schrijft in NRC Handelsblad ‘het knappe aan deze roman (waarin een twintigtal uitstekende moppen staat) is dat de grap er niet alleen als verlossing in voorkomt, maar ook als daad van agressie.’ In hoeverre ben je het eens met zijn oordeel over de functie van de grap in de roman?
  8. Waarom zou Dovele de oude jeugdvriend hebben uitgenodigd en om zijn oordeel hebben gevraagd?
  9. Anet Bleich noemt Komt een paard de kroeg binnen in de Volkskrant ‘Een hilarische en ontroerende roman’. In hoeverre ben je het met deze twee kwalificaties eens?
  10. Op welke manieren worden wreedheid en humor met elkaar verweven in de roman?
  11. Vind je het einde van het verhaal een climax of juist een anticlimax? Waarom?
  12. Welke verwachting riep de titel bij je op en in hoeverre heeft de roman aan deze verwachting voldaan?
Persstemmen

+ ‘Een roman in de vorm van een stand-upcomedy optreden. Zoiets mag je gerust een waagstuk noemen. David Grossman maakt er een meesterstuk van.’
Gerwin van der Werf in Trouw

+ ‘Grossman heeft zijn vaste thema’s de Shoah, Israël en de confrontatie met de sterfelijkheid op hoogst originele wijze voor eeuwig verfrist.’
Mark Schaevers in Humo

+ ‘Komt een paard de kroeg binnen is in romantechnisch opzicht een kunststukje van de eerste orde.’
Cyrille Offermans in De Groene Amsterdammer

+ ‘In Komt een paard de kroeg binnen liggen de dood en de extatische bulderlach dicht bij elkaar, als in een danse macabre. En toch is de toon licht en schemert het licht van de troost overal door de flitsende zinnen heen.’
Maria Vlaar in De Standaard

+’ Een hilarische en ontroerende roman.’
Anet Bleich in de Volkskrant

+ ‘Als Grossman met deze bijtende en indrukwekkende roman één ding laat zien, dan is het hoe je van een boek talloze keren in de lach kunt schieten zonder er één moment vrolijk van te worden.’
Arjen Fortuin in NRC Handelsblad

+ ‘De zaal in Netanja mag dan langzaam leeglopen, de lezer blijft door de combinatie van pittige komedie en diepe tragedie tot het einde nagelbijtend op het puntje van zijn stoel zitten.’
Joseph Pearce in De Morgen

Rondom het boek
  1. In diverse theaters in het land treden stand-upcomedians op. Een bekende zaal is Toomler in Amsterdam, waar veel grote namen komen. Zie: www.toomler.nl
  2. In Grossmans roman Een vrouw op de vlucht voor een bericht doet het gedrag van de hoofdpersoon Ora denken aan dat van de jonge Dovele die in de auto op weg naar de begrafenis aan ‘magisch denken’ doet en erin gelooft dat gedachten werkelijkheid kunnen worden. In deze eerdere roman verlaat Ora haar huis omdat ze onbereikbaar wil zijn voor een mogelijk noodlottig bericht over haar zoon.
  3. De verteller bestelt tijdens de voorstelling verschillende soorten tapas. De roman laat zich uitstekend bespreken tijdens een tapasmaaltijd vanwege de tijd die je tussen de rondes tapas kunt nemen.
  4. Als je meer wil weten over de geschiedenis van Israel, is Israel, een onherstelbare vergissing van Chris van der Heijden (Uitgeverij Contact, 2008) een goed startpunt. Ooggetuige Israël van Aad Kamsteeg (Uitgeverij Buijten en Schipperheijn bv, 2011) geeft een goed beeld van de complexiteit van de problematiek van het land.
  5. Video’s van Israëlische stand-up comedians vind je op www.israelcomedy.comen op YouTube.
  6. Interview met David Grossman op Winternachten Writers Unlimited in Den Haag

[eerder verschenen in De Boekensalon]

Share