Memorandum van Marlene van Niekerk

MemorandumMarlene van Niekerk
Memorandum
Querido, 2007

De Zuid-Afrikaanse Marlene van Niekerk, schrijfster van het internationaal succesvolle Agaat, brengt in haar nieuwste roman Memorandum een ode aan de dood en de cultuur. Oorspronkelijk was dit boek een samenwerkingsproject met de schilder Adriaan van Zyl, van wie in de Nederlandse uitgave zes van de oorspronkelijk zestien schilderijen zijn opgenomen. Het verhaal wordt verteld door de stervende ambtenaar Wiid die op de ic-afdeling van het ziekenhuis tussen twee mannen, X en Y genoemd, komt te liggen. De twee praten met elkaar over zaken als kunst, architectuur, filosofie en muziek.

Met behulp van een ijverige bibliothecaris probeert Wiid zijn notities van hun gespreksflarden te ontrafelen en raakt zo zelf geïnteresseerd in de culturele uitingen, waar hij voorheen geen notie van had. Hij ontdekt daarin de zin van het leven en besluit om een geplande levensverlengende operatie niet door te laten gaan maar de rest van zijn korte leven te gebruiken om meer kennis op te doen. Het boek bevat veel moeilijke termen, voetnoten, lijstjes en ambtelijke taal. Het onbegrip van Wiid over de conversatie van X en Y is ook vaak dat van de lezer. De beschrijvingen daartussen zijn gelukkig wel goed te volgen en soms zelfs grappig.

“De vraag die ik tot vandaag de dag niet heb kunnen beantwoorden is in welke mate een dergelijke woord- en verwijzingsmanie bevorderlijk kan zijn voor het geestelijk welzijn van een mens. Mag ik de lezer hierbij verzekeren dat het niet in mijn bedoeling ligt, ook omwille van mijzelf, om met dit memorandum ook maar iemands gezonde verstand te ondermijnen.” (p.46)

Op de flap heeft de uitgever een prijzende tekst opgenomen uit het Zuid-Afrikaanse Die Burger over het boek: “Memorandum zal, in welke taal of cultuur ook, onmiddellijk als klassieker erkend worden”. Ik vraag me af of een boek dat zelf veel klassiekers uit allerlei disciplines enkel citeert, zelf een klassieker wordt. Mij lijkt dat sterk.

Share