Serena van Ron Rash

SerenaEen meesterwerk?

In de jaren twintig van de vorige eeuw verdienden handelaren grof geld aan het (laten) kappen van de enorme wouden in onder andere Amerika. Pemberton uit ‘Serena’ van Ron Rash is zo iemand. Hij neemt zijn kersverse bruid Serena mee naar het houtkamp en dat zal zijn leven en dat van anderen drastisch beïnvloeden.
Rash zet de toon meteen. Als Pemberton en Serena met de trein arriveren zijn het niet alleen twee collega’s, Buchanan en Wilkie, die het paar opwachten, ook Rachel Harmon en haar vader zitten op het station. Serena heeft er weinig moeite mee dat Rachel zwanger is van Pemberton, het is immers gebeurd voor haar tijd. Maar nu zij er is moeten die mensen verdwijnen. Als de oude Harmon, dronken op de koop toe, Pemberton uitdaagt, moedigt Serena haar man aan zijn mes te pakken. En dat doet hij…

Huiveringwekkend
Na dit onthutsende en veelbelovende begin sukkelt ‘Serena’ honderd bladzijden voort voor het me weer bij de kladden grijpt. Als ik er geen recensie over had willen schrijven, had ik het weggelegd, alle lovende woorden op de omslag ten spijt. En dat zou jammer zijn geweest, want na honderdvijftig (!) bladzijden raakt het verhaal in een stroomversnelling en krijgt het de ‘hypnotiserende werking’ waarover The Washington Post het heeft. Dan pas gaat het over de ‘huiveringwekkende driehoeksverhouding tussen een man en twee vrouwen’ waarvan de achterflap melding maakt.

Doortastend
Pemberton – hij heeft geen voornaam, zoals misschien gebruikelijk in deze harde wereld – en Serena willen hun fortuin maken in de houthandel. In die branche vertoeven weinig vrouwen, ze zijn alleen te vinden in de keuken, want al die houthakkers, als ze al het einde van de dag halen, moeten eten.
Serena maakt onmiddellijk indruk door haar kennis, maar ook door haar harde manier van optreden. Ze bedenkt een zeer vernuftige oplossing om van de giftige slangen in het gebied af te komen. Als Galloway, één van de houthakkers die met zijn helderziende moeder in het kamp verblijft, een hand verliest, overleeft hij dankzij Serena’s doortastende optreden. Vanaf dat moment zal hij alles voor haar doen.

Technische details
‘Serena’ is een verhaal vol actie, maar het duurt erg lang voor het verhaal op stoom komt. Waar zit hem dat in? Om te beginnen verwerkt Rash vrij veel taaie, technische details over hoe het eraan toe gaat in zo’n kamp. Daarbij voert hij zoveel personages op dat ik al snel kwijt ben wie wie is. Bovendien legt hij de houthakkers teksten in de mond die je niet direct van ongeschoold volk verwacht. Pas als ik in de gaten krijg, dat de mannen als een soort Grieks koor commentaar geven op de tragedie, valt alles op zijn plaats.
Toch blijven de meeste personages niet meer dan namen omdat Rash ze alleen maar van de buitenkant laat zien en zelfs dat nog niet echt, want van de meeste geeft hij geen uiterlijke beschrijving. Tot je ineens informatie krijgt over Galloways ‘sluike, zwarte haar’ of over de negentig kilo die Pemberton weegt.

Zielloos
Zelfs Pemberton blijft een niet-invoelbaar personage, terwijl het perspectief regelmatig bij hem ligt. Waarom gedoogt hij Serena’s daden? Waarom gedraagt hij zich als een trouwe hond? Alleen maar omdat hij haar aanbidt? En waarom is hij dan zo gek op haar? En waarom blijft hij dat?
Serena zien we alleen maar door de ogen van anderen. Zij doet denken aan Dina uit de Dina-trilogie van Herbjørg Wassmo, met dat verschil dat het duidelijk is waarom Dina hardvochtig oordeelt en handelt en dat het waarom bij Serena in nevelen blijft gehuld. Natuurlijk, als je dolgraag een kind van je man wil en dat lukt niet en ergens loopt een moeder met het kind van diezelfde man rond, ja, dan zul je niet dol op ze zijn. Maar Serena gaat veel verder.
Rash heeft haar geen ziel weten te geven. Misschien heeft ze er geen en is het daarom dat ze eigenlijk niet op de foto wil, zoals natuurvolkeren die bang zijn hun ziel kwijt te raken als ze worden gefotografeerd. Waar je van Dina houdt, hoop je alleen maar dat Serena zal worden gestraft voor alle doden die zij op haar geweten heeft.
Gelukkig is daar Rachel, met wie je kunt sympathiseren in haar gevecht om een bestaan met de kleine Jacob. Als hij twee jaar oud is, moeten ze samen op de vlucht, geholpen door sheriff McDowell.

Onvergetelijk
Toch vertelt Rash een onvergetelijk verhaal met onvergetelijke personages. Hij is op zijn sterkst als hij je in het ongewisse laat wat er precies gebeurt en je daar later achter komt door de gesprekken tussen de houthakkers. Daar verstaat hij de kunst van het weglaten, waar hij in het begin veel moeite mee heeft. De tweede helft van ‘Serena’ maakt de roman de moeite meer dan waard, maar tweehonderd bladzijdes minder en ik had het een meesterwerk genoemd!

Ron Rash | Serena | De Geus | maart 2010 | 416 pagina's
Share