Spaar de spotvogel van Harper Lee

Spaar de spotvogelTitel: Spaar de spotvogel
Auteur: Harper Lee
Uitgever: De Bezige Bij
Aantal pagina's: 418

Goodreads
 

Spaar de Spotvogel is een roman over onrecht in het diepe zuiden van de Verenigde Staten. Het jonge meisje Scout Finch en haar oudere broer Jem worden zich bewust van de grove ongelijkheden die er heersen tussen blank en zwart. Ze krijgen er direct mee te maken wanneer hun vader - de advocaat Atticus - alles riskeert om een zwarte man te verdedigen die ten onrechte wordt beschuldigd van de verkrachting van een blank meisje.

Spaar de Spotvogel verscheen voor het eerst in 1960 en geldt als een van de grootste klassiekers uit de Amerikaanse literatuur van de twintigste eeuw. Het werd bekroond met de Pulitzer Prize en is uiterst succesvol verfilmd. Spaar de Spotvogel is in meer dan veertig talen vertaald en er zijn wereldwijd meer dan dertig miljoen exemplaren van het boek verkocht.

In de zomer van 2015 is Ga heen, zet een wachter, de nieuwe roman van Harper Lee, wereldwijd verschenen. De boekenwereld sprak over de belangrijkste gebeurtenis in de Amerikaanse literatuur in minstens een decennium. Er ontstond een ware publiciteitstsunami en Ga heen, zet een wachter is vanaf dag één een ongekende bestseller.

Spaar de spotvogel is verschenen in 1960 en wordt gezien als een van de meest geliefde boeken ter wereld. Van deze roman zijn wereldwijd meer dan 40 miljoen exemplaren verkocht. Het is een boek dat tussen een jeugd- en volwassenenroman in zweeft en een hartverwarmend hoofdpersonage heeft: Jean Louise – ‘Scout’- Finch. Harper Lee legt in Spaar de spotvogel de grove ongelijkheden die er heersen tussen blank en zwart in het diepe zuiden van de Verenigde Staten in de jaren ’30 bloot. Het jonge meisje Scout krijgt hier direct mee te maken wanneer haar vader – de blanke advocaat Atticus Finch – alles riskeert om een zwarte man te verdedigen die ten onrechte wordt beschuldigd van de verkrachting van een blank meisje.

In Ga heen, zet een wachter wordt het mooie beeld dat van Atticus is gecreëerd flink bijgesteld. De heldhaftige Atticus uit Spaar de spotvogel woont in Ga heen, zet een wachter vergaderingen bij gericht op het behoud van rassenscheiding. Waar sommige lezers het verlies van een voorbeeld nauwelijks kunnen verkroppen, zeggen anderen dat het de taak van literatuur is om een personage gelaagd en complex te maken. Volgens NRC is deze nieuwe Atticus een uitkomst. ‘Hij voorkomt dat het lezen van Ga heen, zet een wachter een nostalgische exercitie wordt en maakt deze roman in één klap relevant.’

Ga heen, zet een wachter is verschenen op een moment dat raciale ongelijkheid weer een groot onderwerp is in Amerika. Deze zomer schoot een blanke jongen negen zwarten dood in een kerk in Charleston. Zoals Bas den Hond in Trouw terecht opmerkt: “De trein van Spaar de spotvogel is ver gekomen, maar als je opziet van Ga heen, zet een wachter en naar buiten kijkt, is er die schok: die oude, lelijke trein rijdt ook nog steeds.”

Spaar de spotvogel en Ga heen, zet een wachter van Harper Lee zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. ‘Het nieuwste boek is uitstekend los te lezen, maar plaatst het decennia geleden verschenen boek wel in een totaal ander, meer serieus te nemen licht’, aldus Arie Storm in het Parool. De Standaard noemt Ga heen, zet een wachter een ‘goudmijn voor literatuurwetenschappers en schrijvers […] Het is fascinerend om de twee boeken, die best verschillend zijn van verhaal, naast elkaar te leggen.’

Spaar de spotvogel leent zich uitstekend voor leesclubs. Het is een prachtige, toegankelijke roman, die veel verschillende aanknopingspunten voor discussie biedt. Lee’s nieuwe roman Ga heen, zet een wachter komt het beste tot haar recht als ze gelezen wordt in het licht van Spaar de spotvogel.

Discussievragen

1. In Scout’s herinnering heeft haar vader Atticus haar jeugdjaren beheerst. Hoe zou je zijn capaciteiten als alleenstaande ouder omschrijven? Hoe zou je de manier waarop hij Calpurnia en Tom Robinson behandelt omschrijven, tegenover de manier waarop hij zijn blanke buren en collega’s behandelt?

2. De titel van Harper Lee’s boek is afgeleid van het moment dat Atticus zijn kinderen luchtbuksen geeft en hen vertelt: ‘Schiet zoveel blauwe gaaien als je wilt, als je ze raken kunt, maar onthou dat het doodschieten van een spotlijster een zonde is.’ Aan het einde van de roman vergelijkt Scout deze zonde met het aanwijzen van Boo als moordenaar van Bob Ewell. Denk je dat Boo de enige onschuldige is, de enige spotvogel, in deze roman?

3. Scout verjaart twee keer – van 6 tot 8 – gedurende de roman, die is verteld vanuit het perspectief van Harper Lee, als volwassene. Vond je het relaas dat de verteller biedt geloofwaardig? Waren er gebeurtenissen of observaties in het boek die ongewoon ‘wijs’ waren voor zo’n jong kind?

4. Jem omschrijft de vier ‘volken’ of klassen van mensen in Maycomb County: ‘Ons soort mensen houden niet van de Cunninghams, de Cunninghams houden niet van de Ewells, en de Ewells haten en verachten de gekleurde mensen.’ Wat vind je van de manier waarop Lee ras en klasse verkent in het Alabama van 1930?

5. Waarom zou Harper Lee als epigraaf van haar roman de quote van Charles Lamb hebben gekozen: ‘Advocaten zijn, naar ik aanneem, ook kind geweest.’?

6. Sinds het overlijden van hun moeder, functioneren verschillende vrouwen (Calpurnia, Miss Maudie en Aunt Alexandra) als moederfiguren voor Scout en Jem. Op wat voor manieren zijn deze drie vrouwen van invloed geweest op Scout’s groeiende besef van van het betekent om een “Southern lady” te zijn?

7. Veel lezers richten zich op de politieke kant van het verhaal, en maken het coming-of-age aspect ondergeschikt aan de politieke boodschap. Is dit terecht? Wat leert Scout, en hoe verandert zij in de loop van het verhaal?

Bron: De Bezige Bij

Share