Stern van Thomas Heerma van Voss

SternTitel: Stern
Auteur: Thomas Heerma van Voss
Uitgever: Thomas Rap
Jaartal: april 2013
Aantal pagina's: 224

Goodreads

four-stars
Hugo Stern is een basisschoolleraar. Met zijn vrouw Merel en hun achttienjarige zoon Bram woont hij in een aangenaam huis in Amsterdam-Zuid. Maar als hij onverwacht met vervroegd pensioen wordt gestuurd neemt zijn leven onvoorziene wendingen. Hij, de man die nooit iets verkeerd deed, moet afrekenen met heden en verleden.

Eigenlijk gebeurt er niet zoveel opzienbarends in de roman Stern als je puur naar de plot-ontwikkelingen kijkt. We volgen Hugo Stern in verschillende fases in zijn leven, in niet-chronologische volgorde, waarin niet echt iets bijzonders gebeurt. Maar de interessante dingen in deze roman gebeuren buiten de plot, en zitten in de dingen die niet expliciet verteld worden, maar die wel degelijk worden opgeroepen.

Langzaam maar geleidelijk ontvouwt zich een beeld van de wat tragische hoofdpersoon. Hij lijkt zijn leven zo keurig uitgestippeld en op orde te hebben, maar het ontglipt hem allemaal net zo keurig. Met name het moment dat hij ‘afgedankt’ wordt als leraar, is een katalysator voor het verlies van zijn grip en voor de chaos die in zijn leven volgt.

Heerma van Voss vertelt Sterns verhaal met ogenschijnlijke eenvoud, maar zijn zinnen houden je aandacht moeiteloos vast. Zijn heldere taalgebruik legt, haast zonder oordeel, Sterns manier van denken bladzijde voor bladzijde elke keer een stukje verder bloot. Geleidelijk aan groeit de empathie, en eigenlijk het medelijden, voor dit eigenaardige personage. Tot zulkse hoogte dat je gaat wensen dat het toch allemaal weer goed komt met Stern en dat een van de andere personages eindelijk de afstand tussen hen zal weten te verkleinen en de grote teleurstelling uit hem weg weet te nemen.
Maar tegelijkertijd besef je als lezer maar al te goed dat het Sterns eigen onvermogen tot zelfreflectie is, dat hem belet werkelijk contact met anderen te hebben. Dat, en zijn overdreven nadrukkelijkheid en gretigheid. Dit maakt hem ook zo tragisch. Zijn isolement is een zelfopgelegd isolement, al is het onbewust. Zijn gebrek aan empathische gevoelens voor zijn naasten, verhinderen hem bovendien te zien welke invloed hij op hun levens heeft. Zo is hij er zich totaal niet van bewust dat hij zijn zoon compleet verstikt, noch dat hij zijn vrouw wegdrijft met zijn enkelsporige mentaliteit en gedrag.

Zoals gezegd is de structuur van deze roman niet-chronologisch. Er wordt afgewisseld tussen de belevenissen van de jonge Hugo Stern, die bijvoorbeeld als tiener het ouderlijk huis ontvlucht door een jaar naar Londen te gaan, en de oudere Stern, die als zestiger vervroegd met pensioen wordt gestuurd en met het bericht wordt geconfronteerd dat zijn zoon na zijn eindexamen naar het buitenland wil. De geregelde sprongen in de tijd zorgen ervoor dat de spanningsboog strak blijft. Informatie wordt niet in één keer prijs gegeven en als kleine puzzelstukjes valt Sterns leven steeds meer op zijn plaats. Dat maakt dat je het boek in één ruk wilt uitlezen, want als je het tussendoor neer moet leggen, blijft het verhaal je toch bezig houden. Het is daarom maar goed dat het niet zo’n dik boek is.

Share