Verfhuid van Rascha Peper

VerfhuidRascha Peper
Verfhuid
Nieuw Amsterdam, 2005

De novelle Verfhuid is, zoals bij Peper gebruikelijk, een verhaal over een buitensporige passie. In dit geval gaat het om de passie voor schilderijen. De hoofdpersoon is een kunsthandelaar, Arnold Kee, die gefascineerd raakt door een van zijn klanten, de wat excentrieke einzelgänger Terwindus, fanatiek verzamelaar van Duitse romantische schilderijen. In het begin is er weinig contact tussen beide mannen. Terwindus’ collectie lijkt ontoegankelijk voor Arnold, maar dan wordt hij op een dag uitgenodigd om bij Terwindus thuis te komen en zijn schilderijen te bekijken.

Peper weet de spanning er vanaf dat moment goed in te brengen. Arnold ziet namelijk per ongeluk een schilderij staan dat gestolen blijkt te zijn. Dan komen hem ook de verdachtmakingen van collega-kunsthandelaren aan het adres van Terwindus ter ore en ontstaan er toch twijfels over diens collectie. De reden van Terwindus’ uitnodiging aan Arnold was zijn drang om een heel bijzonder schilderij van Friedrich met iemand te delen. In een zeldzame bui van openhartigheid geeft hij zijn geheime liefde voor dit schilderij prijs. Arnold Kee is naar verwachting erg onder de indruk van dit schilderij en weet Terwindus over te halen om het schilderij in bruikleen te geven aan een Duits museum voor een tentoonstelling. Hoe groot Terwindus’ passie voor dit schilderij is, maakt Peper pas echt duidelijk met haar beschrijvingen van het nerveuze gedrag van de man op het moment dat zijn schilderij niet meer in zijn directe blikveld is.

Het is knap hoe Peper de gevoelens en obsessies van de personages met weinig woorden geloofwaardig en voorstelbaar weet te maken, terwijl haar schrijfstijl zo eenvoudig, laconiek en onnadrukkelijk mogelijk lijkt. In Verfhuid heeft ze ook gebruik gemaakt van contrastwerking, zoals tussen de nogal gesloten en afstandelijke persoonlijkheid van de Duitse Terwindus en de passie en hartstocht waarvan de door hem beminde Hoogduitse romantische stroming in de schilderkunst overvloeit.

Het verhaal bereikt een hoogtepunt op het moment dat een waanzinnige tijdens de tentoonstelling het schilderij vernielt met een mes, een drama voor Terwindus dat hij dan ook niet kan verwerken. Zonder te willen verklappen wat er precies gebeurt, is het verhaal na deze en daaropvolgende dramatische verwikkelingen nog lang niet afgelopen. Peper zoomt in op Arnold Kee die zijn eigen ontwikkeling doormaakt, hij krijgt problemen in zijn relatie met zijn jongere vriend en worstelt met zijn kinderwens. Zijn problemen worden indirect veroorzaakt door zijn obsessionele interesse in Terwindus en zijn collectie waardoor hij depressief raakt en zichzelf verliest. Hij wordt beheerst door hebzucht en raakt net als Terwindus volledig in de ban van een schilderij. Peper geeft hem geen ontsnappingsmogelijkheid aan zijn obsessie en eindigt het verhaal als Arnold alleen en eenzaam is. De boodschap lijkt te zijn dat (in extreme mate) gepassioneerd zijn, niet zonder nadelige gevolgen kan blijven. Je blijft als lezer achter met een gevoel van medelijden voor de hoofdpersonen.

Opvallend aan Pepers werk is dat ze – op haar debuut en enkele verhalen na – altijd kiest voor het mannelijke perspectief. Zo ook in Verfhuid, waarin het perspectief bij Arnold Kee ligt en bovendien nauwelijks rollen zijn weggelegd voor vrouwen. De enigen met een rolletje zijn Arnolds moeder en Terwindus’ vrouw, beiden flat characters. De eerste wordt neergezet als een wat korzelige, zeurderige vrouw en de tweede als een leeghoofd.
Pepers novelle is niet onverdeeld positief ontvangen in de boekenbijlagen van de landelijke dagbladen. NRC Handelsblad besteedt op 30 september een hele recensie aan de novelle, waarin Pieter Steinz opmerkt dat het boek veel te bieden heeft maar – opmerkelijk genoeg – geen hartstocht. De Volkskrant heeft op 7 oktober 2005 een ‘halve’ recensie in het boekenkatern, waarin het boek samen met het debuut Prinsesje Nooitgenoeg van Halina Reijn wordt besproken. Verfhuid komt er in vergelijking met genoemd debuut slecht vanaf. De slotregel van recensent Peters luidt: “Reijns binnenshuidse passie maakt meer indruk dan de buitenshuids blijvende van Rascha Peper”.

Verder lezen

  • Peters, Arjan. ‘Binnens- en buitenshuidse passie’ in de Volkskrant, 7 oktober 2005.
  • Steinz, Pieter. ‘Dit doek eist overgave’ in NRC Handelsblad, 30 september 2005.
  • Stilting, Machteld. ‘Ik voel weerzin tegen typisch vrouwelijke onderwerpen’. Interview nav Verfhuid in BOEK 5, 2005, pag. 56-59.

banner-Schrijversdossier-terug-naar-Rascha-Peper

Share