Aurora Australis van Fleur Bourgonje

Aurora Australis.jpg

Fleur Bourgonje
Aurora Australis
De Arbeiderspers, 2006

In Aurora Australis verhaalt wereldreizigster Fleur Bourgonje over het leven op Tasmanië, waar zij zelf in 2004 een tijd verbleef. Ze weet de sfeer van dit afgezonderde eiland, dat ten zuiden van Australië ligt, dan ook goed te treffen. De hitte, droogte en verlatenheid zijn haast voelbaar.
Het boek bestaat uit elf getitelde verhalen, die worden omgeven door een cursief vooraf en achteraf. In die cursieve, ongetitelde ‘kaders’ figureert een zij die nadenkt over het opzoeken van uitersten, verhalen schrijft en naar Tasmanië is gegaan. Deze zij-figuur associeer je al snel met de schrijfster zelf.
In de eigenlijke, op zich zelf staande verhalen, die variëren van 1 tot 29 pagina’s, spelen telkens andere personages een rol, maar in het laatste verhaal komen enkele van hen opnieuw voor. Ook keert het einde van de bundel terug bij het begin, doordat het lot van de hond uit het eerste verhaal uit de doeken gedaan wordt in het laatste verhaal. Thematisch en wat betreft couleur locale zijn de verhalen onderling ook met elkaar verbonden. Zo hebben alle personages met elkaar gemeen dat zij extreme omstandigheden opzoeken en erg nadenkend gestemd zijn. Bij Bourgonje zijn overpeinzingen trouwens nooit cliché maar indringend en poëtisch. Thema’s als eenzaamheid, het wegbreken uit het alledaagse en het opzoeken van grenzen, komen ook in de meeste verhalen voor, waardoor het misschien geen roman maar wel een hecht geheel wordt.

Met name het titelverhaal, dat tevens het langste is, maakt indruk en bevat alle thema’s. Daarin wint een zestigjarige vrouw, Kay, een reis naar Antarctica waar zij de hele zomer in een van de poolstations zal verblijven. Ze heeft deze poolreis gewonnen met het schrijven van een verhaal en het is ook de bedoeling dat ze bij thuiskomst mooie verhalen zal schrijven over haar verblijf op de zuidpool. Bourgonje beschrijft de periode voor vertrek, dus de voorbereidingen op de reis, de gedachten van Kay en haar man over het aanstaande vertrek, de vorderingen van het zeeklaar maken van de ijsbreker ‘Aurora Australis’. Zo valt op een bepaald moment het woord ‘missen’, waarna Kay bedenkt:
“Op missen wil Kay niet vooruitlopen. Het zou niet de eerste keer zijn dat een vrouw haar vleugels wijd uitslaat kort nadat ze huilend afscheid heeft genomen van haar man en het zou ook niet de eerste keer zijn dat een vrouw die begerig is naar vrijheid en avontuur op een trein of boot stapt om nog vóór het bereiken van haar doel om te keren omdat ze voorvoelt dat ze de bijna verstikkende veiligheid van een huis, een straat, een landschap en de nabijheid van een al te vertrouwd lichaam zal verkiezen boven de uitdaging van het nieuwe, het opwindende, het uitheemse.”
Bourgonje beschrijft op filosofische, bedachtzame wijze de conflicten en contrasten die in één mens kunnen ontstaan in zijn zoektocht naar een zo volledig mogelijk bestaan.

De titel van de bundel verwijst in dit verhaal naar de ijsbreker waarmee Kay naar de zuidpool zal varen. Letterlijk betekent het ook nog poollicht (van het zuidelijk halfrond). Poollicht komt op beide halfronden voor en staat bekend als Aurora Australis (zuiderlicht) en Aurora Borealis (noorderlicht). Het woord aurora is afgeleid van de naam van de Romeinse godin van de dageraad. Dat de folklore van volken op hoge noordelijke breedten, zoals de Inuit, rijk is aan verwijzigingen naar de Aurora Borealis is niet verwonderlijk. Evenzo is in de mythologie van de Nieuw-Zeelandse Maori’s een belangrijke plaats ingeruimd voor de Aurora Australis, of ‘het branden van de hemel’. Het is een mooie titel voor zo’n veelkleurige bundel.

Met dit nieuwe boek laat Bourgonje zien dat ze de Betje Wolffprijs voor haar veelzijdige oeuvre terecht ontvangen heeft.

Recensies
– Goedegebuure, Jaap. BN|De Stem, 7 juli 2006 (www.bndestem.nl/cultuur/article482487.ece)

Share